Wilanowski Klub Przyrodniczy – wyniki majowych obserwacji

Tak jak i w zeszłym miesiącu, w przedostatni weekend spotkaliśmy się, by sprawdzić, co w trawie piszczy, w wodzie chlupie i ćwierka w przestworzach. Ponownie przeprowadziliśmy więc inwentaryzację ptaków metodą kartograficzną (polega ona na zaznaczaniu na mapie śpiewających osobników, a także tych zaobserwowanych, a niewydających odgłosów – na tej podstawie, po kilku kontrolach wyznacza się zasięgi gatunków), płazów, a także chrząszczy epigeicznych, czyli tych żyjących na powierzchni ziemi (inwentaryzacja ta wymknęła się trochę spod kontroli i objęła swoim zasięgiem również i inne stawonogi lądowe) oraz zooplankton (czyli drobne, wodne zwierzęta unoszące się w toni). Poniżej przedstawiam wyniki naszego drugiego spotkania i relację zdjęciową Katarzyny Konik:

Inwentaryzacja ptaków

Obserwacje przeprowadziliśmy w parku Angielskim, Angielsko-Chińskim, na Jeziorze Wilanowskim (obserwacje z brzegu), w boskietach (zgrupowanie drzew koło dolnego tarasu ogrodu barokowego) oraz na dolnym tarasie. Najliczniej występowały szpaki i zięby. Zaobserwowaliśmy lęgowe: szpaki, mazurki, krzyżówki, kowaliki. Podziwialiśmy także toki pliszek siwych. Łącznie zinwentaryzowaliśmy 24 gatunki ptaków: wrona siwa, kos, dzwoniec, kapturka, bogatka, zięba, kowalik, szpak, krzyżówka, muchołówka żałobna, gołąb miejski, rudzik, wilga, zaganiacz, rybitwa rzeczna, mewa śmieszka, trzciniak, sójka, modraszka, mazurek, grzywacz, pliszka siwa, kwiczoł, muchołówka szara.

 

 Obserwacje w terenie – wypatrujemy muchołówki żałobnej.

 

Opracowywanie wyników.

 

Inwentaryzacja płazów

 Tym razem nam się nie poszczęściło. Udało się zaobserwować tylko jedną żabę z grupy żab zielonych. Osobnik był widziany przy moście Rzymskim, niestety nie dał się złapać. Żab oczywiście nie łapiemy dla zabawy, są różne cechy, trudne do zaobserwowania z dystansu, po których rozpoznaje się płazy. Żab ani innych płazów łapać nie wolno, gdyż wszystkie objęte są ochroną gatunkową. Zgodę na takie działania może wydać tylko Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Prowadzący obserwacje w ramach Wilanowskiego Klubu Przyrodniczego otrzymali taką zgodę.

 

 Przygotowania do wymarszu na płazią inwentaryzację.

 

Chrząszcze epigeiczne (i nie tylko)

 Obserwacje prowadziliśmy w parku Angielskim i na terenie boskietów. Połowy wykonywaliśmy przy pomocy siatki entomologicznej, którą czerpakowano wśród traw, oraz metodą „na upatrzonego”.  Zaobserwowaliśmy następujące stawonogi: larwy pluskwiaków (liczne), komary (liczne), mszyce (samce i samice), kowal bezskrzydły (7 osobników), pienik ślinianka (2 pary), opuchlak (nieoznaczony gatunek – 1 osobnik), opuchlak rudonogi (3 osobniki), błonkówki (3 osobniki), Elaphrus sp., cęgosz, biedronka siedmiokropka, tarczyk zielony, skoczogonki (24 osobniki), larwy biedronek (bardzo liczne), przedstawiciele Erotylidae, mucha plujka, mrówki kartonówka i czarna, szerszeń, pszczoła miodna, trzmiel, kwietnica, wojsiółka (5 osobników), zielarka marchwiowa, chruściki (3 osobniki), bielinek kapustnik.

 W sumie, jeśli chodzi o cel pierwotny, zaobserwowaliśmy dziewięciu przedstawicieli chrząszczy, z czego jeden gatunek epigeiczny Elaphrus sp.

 

W drodze na połów…

 

…łowy rozpoczęte…

 … już się coś złapało!

 Obserwacja złapanych okazów.

 

Zooplankton

 Próby pobieraliśmy w pięciu miejscach przy pomocy specjalnych siatek planktonowych:

1 – Most Rzymski

2 – Brzeg Jeziora Wilanowskiego na wysokości Altany Chińskiej

3 – Pompownia

4 – Brzeg jeziora przy pomniku

5 – Staw w parku Angielsko-Chińskim

Zinwentaryzowaliśmy następujących przedstawicieli zooplanktonu:

Widłonogi – Cyclopoida, Słoniczka – Bosmina sp., Ceriodaphnia sp., Chydorinae, Simocephalus sp., Scaphaloberis sp.,  Daphnia gr. longispina, Wrotki (Rotiferia)

 

 Siatki planktonowe suszą się po udanych połowach.

 

 Przy pomocy mikroskopów stereoskopowych obserwowaliśmy złowiony zooplankton.

 Bardzo serdecznie dziękuję wszystkim uczestnikom spotkania za włączenie się w prace Wilanowskiego Klubu Przyrodniczego. Dziękuję również prowadzącym inwentaryzacje: Annie Sikorze (zooplankton), Ewie Pełni-Iwanickiej (płazy), Sebastianowi Tylkowskiemu (chrząszcze i nie tylko). Sobie samej nie będę dziękować, ale miałam przyjemność inwentaryzować z Państwem ptaki. A Katarzynie Konik dziękuję za fotografie.

 Zapraszam również serdecznie na następne spotkanie:

23 VI 2012 r., godz. 10.00–13.00 (spotykamy się punktualnie o 10.00 w namiocie przyrodniczym przy Oranżerii, następnie ruszamy w teren). Będziemy inwentaryzować: ptaki, roztocza, ważki, motyle dzienne i rośliny zielne.

Szczegółowe informacje o spotkaniach i ewentualne zmiany w programie znajdą Państwo na stronie:

 http://www.wilanow-palac.pl/wilanowski_klub_przyrodniczy_rozpoczynamy_sezon_obserwacji.html

 

Zapraszamy na majówkę!

Słońce promienieje już nie tylko z pałacowej elewacji, tegoroczna majówka zapowiada się upalnie. Warto zaplanować sobie wyjście na spacer do ogrodów, a powodów jest wiele, na przykład:

1. Magnolie są w pełni rozkwitu.

2. Coraz więcej kwiatów rozwija się na parkowych rabatach.

3. Można odpocząć w cieniu, chociażby w urokliwym Gaju Akademosa.

Serdecznie zapraszamy!

Wilanowski Klub Przyrodniczy – wyniki obserwacji z pierwszego spotkania

21.04.2012 odbyło się pierwsze spotkanie w ramach Wilanowskiego Klubu Przyrodniczego. W około 25 osobowej grupie poszukiwaliśmy w ogrodach wilanowskich ptaków, płazów, bezkręgowców wodnych i wczesnowiosennych roślin runa. Zachęcam do zapoznania się z wynikami poszczególnych inwentaryzacji.

Geofity – czyli wczesnowiosenne rośliny runa:

W ramach prac WKP wykonano cztery listy florystyczne, trzy na terenie boskietów i jedną nad jeziorem w parku angielskim.

Na wszystkich powierzchniach stwierdzono występowanie ziarnopłona wiosennego, złoci żółtej, zawilca żółtego oraz fiołka leśnego.

Pozostałe stwierdzone gatunki to: zawilec gajowy, barwinek pospolity, rzeżucha, bluszczyk kurdybanek, przetacznik bluszczykowy, kokorycz pełna, zdrojówka rutewkowata.

Najczęściej występującym gatunkiem był zawilec żółty. Obecność tych roślin świadczy o tym, że nadeszła już wiosna.

Iwnetaryzacja geofitów  – opracowywanie list florystycznych dla poszczególnych wydzieleń w boskietach.

Obecnie na terenie ogrodów wciąż można podziwiać zawilce żółte, ale część zwiastunów wiosny już przekwitła. Pojawiają się  za to nowe gatunki, więc zachęcam do dalszych obserwacji parkowego runa. (Ogłoszenie dla uczestniczek inwentaryzacji florystycznej: po zajęciach zostały okulary przeciwsłoneczne i teczka z materiałami – do odbioru w Dziale Edukacji, kontakt: jdobrzanska@muzeum-wilanow.pl)

Makrobezkręgowce wodne:

Makrobezkręgowce łowione były na czterech stanowiskach na Jeziorze Wilanowskim oraz na Potoku Służewieckim. Stwierdzono występowanie następujących organizmów:

Mięczaki: żyworódki, błotniarki stawowe, błotniarki jajowate, zatoczek rogowy, zatoczki (Anisus sp.), groszkówka.

Pijawki: Erpobdelle, odlepki ślimacze.

Owady: wioślaki, żyrytwy, ochotki, larwy motyli, larwy ważek, nartniki.

Pajęczaki: wodopójki.

Skorupiaki: ośliczki, oczliki, rozwielitki.

Połów makrobezkręgowców wodnych.

Płazy:

W czasie inwentaryzacji płazów zaobserwowano: jednego osobnika żaby śmieszki, jednego żaby brunatnej (niestety uciekła zbyt szybko, by można było rozpoznać gatunek). Znaleziony został jeden osobnik martwy żaby należącej do żab zielonych oraz słyszano głosy żab moczarowych.

W drodze na poszukiwanie płazów.

Ptaki:

W czasie inwentaryzacji ptaków metodą kartograficzną stwierdzono 28 gatunków. Najliczniej i najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem podczas inwentaryzacji był szpak. Wszędzie można było zaobserwować śpiewające samce, czasem w towarzystwie samic. Licznie reprezentowana była także zięba – najłatwiej było zlokalizować śpiewające samce, ale udało się wypatrzeć także gniazdo. Do grona gatunków ze zlokalizowanymi gniazdami należał również kwiczoł  (gniazdo z wysiadującym osobnikiem) i grzywacz. Kwiczoł obserwowany był również podczas akcji przeganiania wrony siwej. Najciekawszym gatunkiem był dzięcioł białoszyi – obecność jednej samicy została stwierdzona w północnej części parku w okolicach drogi na wyspę.

Sporo zaobserwowano odzywających się modraszek, bogatek, śpiewały kosy, kapturki, pełzacz leśny. O swojej obecności głosem poinformowały również dzięcioł duży i dzięcioł zielony. Na wodzie pływały krzyżówki oraz nurogęsi. Poza wroną siwą, ptaki krukowate reprezentowane były również przez cztery sójki i kawkę. Gatunki widziane podczas spaceru, ale niemieszkające na stałe w parku to: śmieszka, mewa srebrzysta i rybitwa rzeczna. Pozostałe zaobserwowane gatunki: dzwoniec, grubodziób, kopciuszek, kowalik, kulczyk, mazurek, pliszka siwa, rudzik.

Obserwacje ptaków

Bardzo dziękuję wszystkim uczestnikom spotkania: gościom, którzy bardzo aktywnie włączyli się w prace, oraz prowadzącym inwentaryzacje i przygotowującym ich opracowanie: Katarzynie Dulińskiej, Annie Sikorze, Ewie Pełni-Iwanickiej, Antoniemu Marczewskiemu i dr. Pawłowi Koperskiemu.

Prace kameralne

Wilanowski Klub Przyrodniczy

Czy marzyli Państwo kiedyś o eksploracji syberyjskiej tajgi, przemierzaniu dżungli Borneo, poznawaniu zwyczajów goryli górskich czy lampartów morskich? Aby zostać badaczem przyrody nie trzeba jeździć na koniec świata. W ogrodach wilanowskich również spotkają Państwo bajecznie kolorowe ważki i motyle, siedem gatunków dzięciołów (a nawet mieszańca międzygatunkowego), drzewa rodzime i egzotyczne z różnych stron świata, a na dnie jeziora… Nie, wszystkiego dziś Państwu nie zdradzimy.

Wszystkich Państwa, którzy poczuli w sobie odkrywcę zapraszamy na spotkania Wilanowskiego Klubu Przyrodniczego, który w tym roku inauguruje swoją działalność. Głównymi celami Klubu są poznanie bogactwa przyrodniczego ogrodów wilanowskich oraz zapoznanie szerokiego grona odbiorców z metodami badań i obserwacji przyrodniczych. W czasie spotkań prowadzić będziemy inwentaryzacje (lub monitoring, w przypadku ważek to już trzeci rok obserwacji!) różnych grup roślin i zwierząt ogrodów wilanowskich. Prace Klubu będą prowadzone przez specjalistów – przyrodników, jednak każdy będzie mógł przyłączyć się do działań i pod fachowym okiem poznawać fascynujący świat przyrody.

Program spotkań:

• 21 IV 2012 r., godz. 10.00–13.00 Rośliny zielne wczesnowiosenne, ptaki, płazy, makrobezkręgowce wodne
  
• 19 V 2012 r., godz.  10.00–13.00 Ptaki, płazy, chrząszcze naziemne, plankton

• 23 VI 2012 r., godz. 10.00–13.00 Ptaki, roztocza, ważki, motyle dzienne, rośliny zielne

• 21 VII 2012 r., godz.  10.00–13.00 Roztocza, drzewa, szkodniki drzew

• 18 VIII 2012 r., godz. 10.00–13.00 Ważki, motyle dzienne, makrobezkręgowce wodne, plankton

Zasady uczestnictwa:
•    W spotkaniach może uczestniczyć każdy po zakupieniu biletu do parku. Nie wymagamy wcześniejszej rezerwacji.
•    Spotkania rozpoczynają się o godzinie 10.00 w namiocie przyrodniczym (duży zielony namiot z oknami w kształcie liści) rozstawionym w pobliżu Oranżerii.
•    W namiocie dzielimy się na grupy zainteresowane poszczególnymi tematami, następnie każda grupa z osobą prowadząca inwentaryzacje udaje się w teren i dlatego prosimy o punktualność.
•    Sprzęt do pracy oraz atlasy i klucze do oznaczania roślin i zwierząt zapewnia Muzeum. Prosimy o dostosowanie ubioru do warunków pogodowych.
•    Program spotkań może ulegać zmianie ze względu na warunki pogodowe czy inne sytuacje losowe (na przykład w czasie deszczu nie ma możliwości inwentaryzowania motyli, deszcz nie przeszkadza jednak w pracy z roślinami). Będziemy się starać, aby informacje o wszelkich zmianach w programie na bieżąco pojawiały się na tej stronie. Proszę jednak pamiętać, że pogoda bywa dynamicznie zmienna.
•    Wyniki prac Wilanowskiego Kluby Przyrodniczego będą publikowane między innymi na przyrodniczym blogu Muzeum Pałacu w Wilanowie “Wieści z parku”.

Kontakt:
Julia Dobrzańska
Muzeum Pałac w Wilanowie
Dział Edukacji Muzealnej
tel.: 22 842 81 12
e-mail: jdobrzanska@muzeum-wilanow.pl

Tokowisko Wilanów

Ptasie gody w wilanowskich ogrodach trwają w najlepsze. Wśród konarów rozlegają się pieśni, trele, skrzypy, gwizdy, trzaski, ćwierkanie. Raz po raz w dostojnej pozie wykonują swoje artystyczne loty kwiczoły i grzywacze. Jeśli chcą Państwo zdążyć zaobserwować te popisy, trzeba się spieszyć. Coraz więcej ptaków podobierało się już w pary i zajmuje się zbiorem materiału na gniazdo lub wyszukiwaniem dogodnej dziupli.

 

 Para krzyżówek

 

 Sójki zbierające materiał na gniazdo

 

 Para grzywaczy

 Kwiczoł – o tej porze roku warto zwrócić uwagę na piękne loty godowe tych ptaków

 

 Kwiczoły tokują również na ziemi

 

Toki kwiczołów są bardzo zabawne, czy ten zgarbiony ptak nie przypomina Państwu tajemniczego Don Pedro, tego z Krainy Deszczowców oczywiście?

 Uniesione lekko skrzydła, pochylona głowa, ogon wachlarzowato rozłożony, cóż, nie ma lekko, trzeba się starać.

 

 Tracze nurogęsi preferują zaś romantyczne przechadzki w świetle zachodzącego słońca… No, dobrze, żartowałam.

 

 Wiewiórki mają również czas zalotów. Ganianie się po pniu drzewa na pewno pozwala na zacieśnienie więzi…

 

 …tak jak i wspólne posiłki.

224

108 bogatek, 71 modraszek, 28 mazurków, 5 grubodziobów, 4 kowaliki, 3 dzwońce, 2 dzięcioły duże, 1 rudzik, 1 strzyżyk, 1 mieszaniec dzięcioła dużego i syryjskiego, czyli… 224 ptaki zaobrączkowane w ramach Akcji Karmnik 2011/2012.

Już po raz trzeci Muzeum Pałac w Wilanowie przystąpiło do ogólnopolskiej akcji obrączkowania ptaków przy karmnikach zwanej Akcją Karmnik. Dzięki temu projektowi dowiadujemy się więcej o skrzydlatych mieszkańcach parku: jakie gatunki odwiedzają nasz karmnik, jaka jest ich kondycja, skąd pochodzą, w jakim są wieku i jakiej płci. Ptaki łapane są w specjalne, bezpieczne sieci ornitologiczne, a całą akcję koordynuje doświadczony ornitolog ze specjalnymi uprawnieniami.

Obrączkarz prezentuje sikorę bogatkę – najliczniej łapanego ptaka w ramach tegorocznej Akcji Karmnik w ogrodach wilanowskich.

Drugim co do liczebności gościem okazała się modraszka.

Grubodzioby to piękne ptaki przypominające papugi, niestety niezbyt często nas odwiedzały.

Udało nam się również zaobrączkować kilka kowalików.

Najbardziej zaskakującym gościem naszego karmnika okazał się mieszaniec dzięcioła dużego i syryjskiego.

Punkt obrączkarski był otwarty dla gości muzeum.

W czasie spotkań można było dowiedzieć się między innymi, jak rozpoznawać różne gatunki ptaków karmnikowych.

Akcja Karmnik dobiegła końca, ale jak powszechnie wiadomo, gdy coś się kończy, coś innego się zaczyna. Toteż w związku z nieśmiało witającą nas wiosną informuję, że rozpoczął się nabór na przyrodnicze warsztaty rodzinne w ogrodach wilanowskich Badacze Przyrody. Program skierowany jest do dzieci w wieku 8–12 lat i ich rodziców bądź opiekunów. Badacze Przyrody to warsztaty z przygodą. W czasie spotkań tropimy parkowe zwierzęta, rozpoznajemy kwiaty i drzewa, poznajemy świat ważek, mieszkańców dna jeziora i jego toni. Pierwszą część cyklu rozpoczynamy już pod koniec kwietnia (nabór trwa do 23.04). Szczegółowe informacje znajdą Państwo na stronie muzeum: www.wilanow-palac.pl.

Kartowanie – czyli inwentaryzacja ptaków w ramach warsztatów rodzinnych Badacze Przyrody.

Na warsztatach można dowiedzieć się między innymi, kto mieszka na dnie wilanowskiego starorzecza.

Przy pomocy specjalnej sieci będziemy również łowić plankton, czyli najdrobieniejszych mieszkańców toni wodnej.

Tak właśnie wygląda sieć planktonowa.

Mam również przyjemność zawiadomić Państwa, iż już niedługo swoją działalność zainauguruje Wilanowski Klub Przyrodniczy, w ramach którego będziemy poznawać różnorodność przyrodniczą ogrodów wilanowskich. Będziemy między innymi monitorować ważki. Monitoring od inwentaryzacji różni się tym, iż nie jest on jednorazowy, prowadzimy go regularnie, aby sprawdzić, jak sytuacja danej grupy roślin, zwierząt bądź siedliska zmienia się w czasie. Badania ważek w ogrodach wilanowskich trwają już od dwóch lat.

Zapraszamy Państwa do włączenia się w działalność klubu. Od kwietnia do sierpnia, w każdą przedostatnią sobotę miesiąca pod okiem specjalistów będą mogli Państwo poznać zasady inwentaryzacji i monitoringu różnych grup roślin i zwierząt. Szczegółowy program spotkań już wkrótce pojawi się na stronie muzeum oraz na blogu. Serdecznie zapraszam do wspólnego odkrywania przyrodniczych tajemnic wilanowskich ogrodów.

Lecicha pospolita – jedna z wilanowskich ważek

Gatunki bez granic

Dzisiejszy tytuł ma podwójne znaczenie. Jedno z nich jest bardzo oczywiste, gatunki bez granic… państwowych. Zwierząt granice przecież nie obowiązują, przekraczają je dowolnie i jeśli czynią to bez udziału człowieka, traktujemy to jako naturalną ekspansję. Problem pojawia się, gdy zaczynamy transportować gatunki w miejsca, gdzie same nigdy by nie dotarły, przenosimy je z morza do morza, przez ocean, na drugi koniec kontynentu. Co robią w Jeziorze Wilanowskim raki amerykańskie, aleksandretta obrożna na topoli przy Altanie Chińskiej…? Gdy w jakimś środowisku pojawia się gatunek egzotyczny, nazywamy go obcym, a jeśli zaczyna stwarzać kłopoty, mówimy na niego wtedy gatunek obcy inwazyjny.

Ale nie tylko o granicach państwowych i biogeograficznych chciałam dziś pisać. Drugim znaczeniem dzisiejszego tytułu są granice pojęcia, a ściślej mówiąc granice terminologii. Czy pamiętają Państwo definicje gatunku? Mówi ona o zbiorze osobników, które są do siebie podobne i krzyżują się ze sobą. Często dodajemy, że ich potomstwo jest płodne, dając za przykład chociażby muła, czyli mieszańca międzygatunkowego klaczy konia domowego i ogiera osła (w przeciwieństwie do osłomuła), który generalnie jest bezpłodny. Warto wspomnieć, iż muły znane były już dawno temu, a Jan III Sobieski trzymał te zwierzęta w swoim folwarku.

Wracając jednak do zagadnienia przekraczania granic. Z gatunkami sprawa jednak nie jest taka prosta, gdyż w środowisku naturalnym krzyżowanie międzygatunkowe zdarza się, a potomstwo wcale nie musi być bezpłodne. Ciekawie o gatunku pisał Karol Darwin, którego 203 rocznicę urodzin możemy dziś świętować.

„From these remarks it will be seen that I look at the term species, as one arbitrarily given for the sake of convenience to a set of individuals closely resembling each other, and that it does not essentially differ from the term variety, which is given to less distinct and more fluctuating forms.”

Powyższy cytat pochodzi z wiekopomnego dzieła „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt”. (Darwin, C. R. 1859. On the origin of species by means of natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life. London: John Murray. [1st edition]. To i inne dzieła tego wybitnego przyrodnika można przeczytać na stronie http://darwin-online.org.uk). Darwin uznawał więc słowo „gatunek” za określenie dowolne, tylko dla dogodności nadane grupie osobników ściśle do siebie podobnych. I rzeczywiście, jakże trudno czasem postawić jest granice, a sam Darwin – nieuzbrojony w zdobycze współczesnej genetyki – jakże cierpiał, klasyfikując chociażby wąsonogi.

Ale właściwie dlaczego o tym piszę? Jest taki ciekawy gatunek dzięcioła zwany syryjskim albo białoszyim (Dendrocopos syriacus). Gatunek ten gnieździ się w południowo-wschodniej Europie, jednakże od pewnego czasu intensywnie rozprzestrzenia się w kierunku północno-zachodnim. Ptak ten w Polsce uznawany jest za nieliczny gatunek lęgowy południowo-wschodniej części kraju, rozprzestrzeniający się (podaję za Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. „Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność, zmiany”. PTTP „pro Natura”. Wrocław). Od pewnego czasu lęgi tego gatunku obserwuje się również w Warszawie. Jak wygląda ten ptak? Niech wyobrażą sobie Państwo często spotykany gatunek, jakim jest dzięcioł duży Dendrocopos major. Tak on wygląda:

Teraz proszę mu odjąć trochę ciemnego paska zza policzka, jak sama nazwa wskazuje – białoszyi, rozjaśnić czoło, odjąć trochę bieli z bocznych sterówek (tak nazywane są pióra z ogona), a także rozjaśnić nieco podogonie, u samca poszerzyć należy trochę czerwony pas z tyłu głowy, i oto on – dzięcioł syryjski.

A oto Dendrocopos major x D. syriacus, czyli krzyżówka międzygatunkowa, którą można spotkać w ogrodach wilanowskich.

Na zdjęciach wyraźnie widać, iż ten osobnik posiada cechy obydwu wspomnianych gatunków. Ptak zaobrączkowany został w ramach Akcji Karmnik. Miejmy nadzieję, że uda się zaobserwować go na wiosnę, gdyż pytań jest wiele: z jakim gatunkiem podejdzie do lęgów, czy doczeka się potomstwa i jak będzie ono wyglądało…?

Trzaskający mróz

Każda pora roku ma swoją melodię. Na wiosnę śpiewają ptaki, odzywają się żaby, kumaki, rzekotki, latem słychać świerszcze, bzyczenie pszczół, jesienią klangor żurawi, odgłosy rykowiska, bukowiska (analogicznie dla łosi), słychać, że gęsi lecą… A zimą? Zima ma też swoje odgłosy… głównie trzaskanie. Skrzypi śnieg, pęka lód, pękają drzewa. Może zwrócili kiedyś Państwo uwagę na podłużne zgrubienia na pniach drzew. Są to tak zwane listwy mrozowe, czyli zabliźnienie powstałe po pęknięciu mrozowym. Pęknięcia w pniach drzew powstają w czasie dużych mrozów, po słonecznych dniach. Słońce nagrzewa pień, co powoduje zwiększenie jego objętości, gdy jednak słońce zajdzie – szybko robi się zimno, zewnętrzne warstwy kurczą się, a te znajdujące się wewnątrz są nadal rozszerzone, drzewo z trzaskiem pęka. Jeśli zaintrygowało Państwa to zjawisko, a mróz Państwu niestraszny, zapraszam do Wilanowa, by na własne oczy przekonać się, jak sroga może być zima.

Świeże pękniecie na jesionie.

Stara listwa i świeże pękniecie.

Lawendowy fiolet

 W świecie warszawskich sikor zapanowała ostatnio moda na kolorowe bransoletki. Nie wystarczą już aluminiowe obrączki, wyraz ornitologicznej miłości obrączkarza. Kolorami tegorocznego ptasiego karnawału są fiolet, niebieski, biel, pomarańcz, żółć, czerń i brąz. Nasze, wilanowskie, sikory obrączkowane co dwa tygodnie w Altanie Chińskiej, podążając za modą, dumnie prezentują fioletową biżuterię. Oczywiście cała akcja ma również cel naukowy, ale nie muszą go Państwo zdradzać sikorom. Zakładanie kolorowych obrączek jest powszechnym sposobem prowadzenia badań ornitologicznych. Aluminiowe oznaczenia są oczywiście zdecydowanie bardziej trwałe i mają unikalne numery, ale trudno jest je odczytać, gdy widzimy ptaka na przykład gdzieś na gałęzi. Pomocne w identyfikacji ptaków w terenie są oznaczenia kolorowe. W kilku miejscach w Warszawie zakładane są sikorom różnokolorowe plastykowe obrączki. W ten sposób chcemy sprawdzić, czy ptaki przemieszczają się, czy prowadzą bardziej stacjonarny tryb życia. Tak jak już wspomniałam, kolorem Wilanowa jest fiolet. Na pobliskim kampusie SGGW sikorki dostają obrączki niebieskie, w okolicach mostu Siekierkowskiego po prawej stronie Wisły – białe, w Wesołej – pomarańczowe, w okolicach ronda Waszyngtona – żółte, na terenie Szpitala Praskiego – czarne, a na Natolinie – brązowe. Jeżeli zaobserwują Państwo tak oznakowane sikory, proszę o przesłanie informacji na adres przyroda@muzeum-wilanow.pl. Jeśli udałoby się Państwu wykonać również zdjęcie takiego ptaka, bardzo proszę o dołączenie go do maila. Zapraszam również do Altany Chińskiej na lutowe spotkania w ramach Akcji Karmnik (12.02.2012, godz. 9.00–12.00, 26.02.2012, godz. 9.00–11.30) – projektu mającego na celu lepsze poznanie ptaków karmnikowych.

Zakładanie obrączki.

 

Podwójnie oznakowana modraszka – na lewej nodze standardowa aluminiowa obrączka z unikalnym numerem, a na prawej – modny fiolet.

  

Sokole oko wypatrzy fioletową obrączkę na prawej nodze bogatki.

Zdarzyło się… 80 lat temu

Właściwie prawie 80…

28 kwietnia 1932 roku dr Janusz Domaniewski, Kierownik Stacji Badania Wędrówek Ptaków w Warszawie, wystosował pismo do Administracji Dóbr Wilanów z uprzejmym podziękowaniem za pozwolenie na zaobrączkowanie gawronów w parku Morysin. Jak widać, obrączkowanie ptaków w Wilanowie ma swoją piękną i długą tradycję. Minęło 80 lat, a ornitolodzy obrączkujący ptaki wciąż interesują się ornitofauną tego terenu.

Już po raz trzeci Muzeum Pałac w Wilanowie bierze udział w ogólnopolskiej akcji obrączkowania ptaków przy karmnikach zwanej Akcją Karmnik. Dzięki temu projektowi dowiadujemy się więcej o skrzydlatych mieszkańcach parku: jakie gatunki odwiedzają nasz karmnik, jaka jest ich kondycja, skąd pochodzą, w jakim są wieku i jakiej płci.

Serdecznie zapraszamy Państwa do udziału w Akcji Karmik w ogrodach wilanowskich. Najbliższe spotkanie już w tę niedzielę, kolejne – co dwa tygodnie:

15.01.2012, godz.  9.00-12.30
29.01.2012, godz. 9.00-12.00
12.02.2012, godz. 9.00-12.00
26.02.2012, godz. 9.00-11:30

Spotkania odbywają się w malowniczej scenerii Altany Chińskiej. Połowy ptaków  prowadzone są tylko przy dobrej pogodzie (nie łapiemy w czasie deszczu ani silnego wiatru). Udział w spotkaniach jest bezpłatny.

Szczegółowe informacje o Akcji, jak również aktualne wyniki, znajdą Państwo na stronie koordynatora projektu GBPW KULING:

http://www.kuling.org.pl/ring2/karmniki/main.htm

Łapiemy różne ptaki, ale dominują sikory bogatki i…

…sikory modraszki.

Można też zaobserwować naszą starą znajomą aleksandrettę.

Trzy lata temu nam również udało się zaobrączkować gawrona.